TRANSKRYPCJA NAGRANIA WIDEO Projekt: Stop Suszy! Start Retencji! Tytuł nagrania: Dlaczego retencja wody jest tak ważna? Źródło: Materiał wideo opublikowany w ramach projektu Stop Suszy! Start Retencji! Opis dostępności: Poniższa transkrypcja stanowi możliwie dosłowny zapis treści nagrania wideo, opracowany na podstawie dostarczonej transkrypcji czasowej. --- (0:02 – 0:09) [głos LEKTORA – informacyjny] LEKTOR: Susza intensywnie dotyka rolnictwa. Świetnym przykładem, jak skutecznie łagodzić jej skutki, są działania realizowane w powiecie kluczborskich. --- (0:09 – 0:24) LEKTOR: To właśnie tam, dzięki ścisłej współpracy instytucji i rolników, udało się znacząco zwiększyć retencję wodną na obszarach rolniczych. --- (0:24 – 0:54) [głos KOBIETY 1 – ekspercki] KOBIETA 1: Mówimy wszyscy o poważnych zmianach klimatycznych. Zmiany klimatyczne to nie tylko temperatury, które bardzo się zrównoważyły zimą, jest cieplej, lata są bardzo gorące. Zmieniła się struktura opadów. Nie ma już tych drobnych, często padających deszczy. Natomiast są bardzo często deszcze nawalne, burze. Z tego wynikają różnego rodzaju podtopienia, powodzie. Natomiast są też bardzo duże okresy suszy i wtedy brakuje tej wody dla rolnictwa. --- (0:54 – 1:10) KOBIETA 1: Aby dobrze gospodarować wodą, musimy pomyśleć o dobrze zorganizowanej retencji wody, a szczególnie zabezpieczyć te obszary produkcji rolnej, gdzie są rzeki wodne, gdzie mogą być wybudowane jazy albo zastawki. --- (1:10 – 1:26) KOBIETA 1: I kiedy tej wody w okresie deszczów nawalnych jest dużo, tą wodę możemy zmagazynować, kierować dzięki tym urządzeniom do większych zbiorników do stawów, a w okresie suszy właśnie z tej wody skorzystać. --- (1:26 – 2:07) [głos MĘŻCZYZNY 1 – ekspercki] MĘŻCZYZNA 1: W zarządzaniu gospodarką wodą na obszarach rolniczych, jednym z kluczowych elementów jest przekształcenie i modernizacja istniejących systemów melioracyjnych w systemy odwadniająco-nowadniające. Takie prace zostały z powodzeniem zrealizowane na obszarze nadzorów wodnego w Kluczborgu. --- (1:41 - 2:36) KOBIETA 2: Znajdujemy się na systemie nawadniająco-odwadniającym Czerobancka Woda. Jest to system pomiędzy dwiema rzekami Dobrawa i Kluczborska Struga. Mamy 12 zastawek na korycie, które powodują, że woda w korycie jest zatrzymywana i retencjonowana zarówno korytowo jak i glebowo, a także mamy duży jazd, który widzimy za mną, jest to jazd krężel. Prawidłowo funkcjonujący system nawadniający-odwadniający pozwala na zretencjonowanie wody zarówno w korycie samej rzeki jak i w glebie. System łączy w sobie trzy funkcje. Nawadniającą, odwadniającą, a także jest odbiornikiem fali wezbraniowej podczas nawalnych opadów. Łączy on w sobie około 98 hektarów, co pozwala na przejęcie wody w ilości 196 tysięcy metrów sześciennych. --- (2:36 – 3:01) KOBIETA 2: System nawadniający-odwadniający Szerbańska woda przynosi wymierne korzyści, zwłaszcza dla rolnictwa, ponieważ w okresie suszy jest w stanie nawodnić tereny rolne, zarówno łąki jak i grunty orne. W okresie nadmiaru tej wody jest w stanie ją odprowadzić, a także ma korzyści dla samego środowiska. Znajdujemy się w obszarze Natura 2000, gdzie są chronione obszary siedliskowe. --- (3:01 – 3:26) [głos LEKTORA – informacyjny] LEKTOR: Racjonalne zarządzanie gospodarką wodną na terenach rolniczych wymaga ścisłej współpracy pomiędzy instytucjami a samymi rolnikami. W ramach wspólnych prac, warsztatów wypracowywane są najlepsze rozwiązania. To rolnicy najlepiej znają lokalne uwarunkowania i problemy, natomiast instytucje dysponują wiedzą oraz narzędziami niezbędnymi do wdrażania skutecznych rozwiązań przeciwdziałających skutkom suszy. --- (3:26 – 3:56) [głos KOBIETY 2 – wypowiedź terenowa] KOBIETA 2: Modernizacja systemu nawadniającego i odwadniającego Szerobańska Woda wzięła się z potrzeby rolników. Jak wygląda współpraca z nimi? Wygląda ona bardzo dobrze, dlatego że to oni wiedzą, kiedy zastawkę należy regulować. To oni wiedzą, kiedy zastawkę należy zamknąć, czyli zwiększyć tę retencję zarówno w glebie jak i w korycie. Kiedy natomiast jest nadmiar wody, oni tę zastawkę nieco podnoszą, żeby ta woda mogła swobodnie spływać. --- (3:56 – 4:31) MĘŻCZYZNA 1: Po modernizacji ten teren przyjmuje znacznie więcej wody. Zastawki zostały wyremontowane. O wiele wygodniej obsługuje się te urządzenia. Kiedyś musiałem wchodzić do środka prowizorycznie, piętrzyłem deskami wodę. Teraz widać tutaj urządzenie wodne, które w taki wygodny sposób pomaga gromadzić tę wodę, kiedy faktycznie mamy już ten opad. --- (4:31 – 4:52) [głos KOBIETY 2 – techniczny] KOBIETA 2: Zastawka zbudowana jest z przyczółków betonowych, które trzymają całą konstrukcję. Z ramy, z szandorów. W tym przypadku są to szandory metalowe, a także z mechanizmu do regulacji zastawką. W tym przypadku jest to śruba. Wystarczy swobodnie zastawkę opuszczać bądź też podnosić w zależności od tego, jaki efekt oczekujemy. --- (4:52 – 5:04) KOBIETA 2: Jeśli chcemy przeprowadzić nawodnienie całego systemu, to zastawkę podnosimy, żeby woda swobodnie sobie przepływała. Jeśli wodę chcemy zatrzymać w systemie nawadniającym, to zastawkę oczywiście opuszczamy. --- (5:05 - 5:15) LEKTOR: Dzięki regulacji przepływu wody w rowach możemy sterować poziomy uwilgocnienia sąsiadujących terenów. Pozwala to na zmniejszenie ryzyka strat w rolnicy i na zwiększenie wydajności uprawy. --- (5:16 – 5:57) [głos MĘŻCZYZNY 2 – wypowiedź terenowa] MĘŻCZYZNA 2: Regulacja tych rowów służy temu, aby gdy jest sucho, trzeba nawodnić, gdy jest za mokro, trzeba to zamknąć. I tutaj te łąki, które widzimy, właśnie tak miały. Momentami było tak, że pan Marek na przykład nie mógł wjechać tutaj, a momentami było sucho, że nie miał za wiele siana dla tych swoich zwierzątek. To wszystko wpływa. Wiadomo, jaka jest teraz tendencja do lat suchych. Tego my nie zmienimy, ale możemy zmienić właśnie dbanie motorowe. Myślę, że to jest przyszłość polskiego rolnictwa i polskiej wsi. --- (5:57 – 6:15) MĘŻCZYZNA 2: I sam pan burmistrz stwierdził, że to jest bardzo ważne, nieodzowne. I chwalił to inwestycje tutaj z płuc polskich. Rolnicy też się w tym temacie tak wypowiadali, że bardzo dobrze, że w końcu to będzie uregulowane i będą mogli korzystać z tych swoich pól, łąk tutaj na tym terenie. Rolnicy wyrażali swoje potrzeby. No i te potrzeby w miarę są już zaspokojone. --- (6:15 – 6:32) [głos LEKTORA – informacyjny] LEKTOR: Dobrze działający system odwadniający-nawadniający przynosi wiele korzyści. Zarówno dla rolników, którzy swoje grunty mają w bezpośrednim sąsiedztwie rowu, jak i okolicznym mieszkańcom. Pozytywne efekty są widoczne nie tylko w rolnictwie, ale również w lokalnym środowisku przyrodniczym. --- (6:32 – 7:32) [głos MĘŻCZYZNY 1 – wypowiedź terenowa] MĘŻCZYZNA 1: Moje korzyści z tego rozwiązania to takie, że jestem w stanie opad, który dzisiaj spadnie, zgromadzić na własnym terenie. Chciałbym podkreślić, że tutaj na 27 hektarach tylko dwa hektary są moje. Większość to są mali właściciele, którzy już tych łąk nie uprawiają. I za porozumieniem po prostu doprowadziliśmy owcami, stadem owiec ten teren do porządku i teraz korzystamy z niego. Korzyści jednak tutaj bardzo mocno chciałbym podkreślić nie tylko są dla mnie. Poprzez podniesienie poziomu wody, poziom generalnie wód gruntowych się podnosi. Tutaj jest woda w studniach, kolejni mieszkańcy mają bezpośrednie również korzyści z tego. Poprawiła się różnorodność botaniczna na łąkach. Nie tylko. Mamy od kilku lat tutaj czaple, żurawie. Pełny ruch wody to również korzyści dla ryb. --- (7:33 – 7:54) LEKTOR: W dobie coraz częstszych i intensywniejszych służb istotną rolę w realizacji działań adaptujących rolnictwo do zmiany klimatu odgrywają ośrodki doradztwa rolniczego, a także lokalne partnerstwa dostaw wody. Ich współpraca z innymi jednostkami oraz wsparcie doradztwo rolnikom może przyczynić się do przeciwdziałania skutkom suszy. --- (7:54 – 8:15) [głos KOBIETY 1 – ekspercki] MĘŻCZYZNA 1: Mamy teraz do czynienia z taką chroniczną suszą hydrologiczną. Są długie okresy bez deszczu. Jeżeli są susze to wiemy, że nie ma plonów. Dobre gospodarowanie wodą, dobrze zorganizowany system retencyjny, magazynowanie wody jest podstawą w tym zmieniającym się klimacie. --- (8:15 – 9:07) KOBIETA 1: Pierwsze lokalne partnerstwa ministerstwo zleciło od EROM, tworzenie lokalnych partnerstw. Muszę powiedzieć, że takie pierwsze sukcesy były w 2023 roku, kiedy dobre partnerstwa udało się zawiązać z gminą Świerczów i Wołczyn. A w 2024 roku z gminą Kulszbork. Dzisiaj już mamy wszystkie powiaty w lokalnych partnerstwach wodnych. I muszę tutaj powiedzieć, że to właśnie dzięki panu Olejnikowi w gminie Świerczów i Wołczyn powstała taka pierwsza wzorcowa współpraca i z lokalnymi mieszkańcami, i z lokalnymi samorządami. Gmina Wołczyn jest dobrym przykładem, w jaki sposób zostały odremontowane zastawki na rzece Stobrawa i w jaki sposób została również jaz odremontowana. --- (9:07 – 9:23) KOBIETAA 1: My jesteśmy też powołani do tego, jako Polskie Ośrodek Doradztwa Rolniczego, aby rekomendować we współpracy z polskimi wodami i przywracać do użytku jazy oraz zastawki. --- (9:23 – 9:40) [głos LEKTORA – informacyjny] LEKTOR: Aby skutecznie przeciwdziałać skutkom suszy, kluczowe jest retencjonowanie wody w miejscu opadu. Dzięki temu zwiększamy ilość wody dostępnej w krajobrazie, w tym na obszarach rolniczych. Niezbędne jest podejmowanie jak największej liczby wspólnych działań, których celem będzie zatrzymanie wody w środowisku. --- (9:41 - 10:08) KOBIETA 1: Retencja jest głównym źródłem i główną potrzebą w gospodarowaniu wodą na terenach rolniczych. Wyzwanie jest duże i znaczące. Pojedynkę można coś tam zrobić, ale kiedy będziemy razem, kiedy będą jednostki samorządu terytorialnego, kiedy będą rolnicy, kiedy będą polskie wody, kiedy będzie też ośrodek swoim doradztwem, razem naprawdę będziemy mogli zrobić dużo. --- (10:09 – 11:04) [głos MĘŻCZYZNY 3 – informacyjny] MĘŻCZYZNA 3: Zmienia się klimat, zmieniają się potrzeby w gospodarce wodnej, susze stają się naszą codziennością. Dlatego istotne jest retencjonowanie wody, w tym w krajobrazie rolniczym. W tym celu należy wykorzystywać istniejące systemy melioracyjne oraz przekształcać je w systemy odwadniające-nawadniające. Dzięki zastawkom i jazdom jesteśmy w stanie gromadzić wodę, spowalniać jej odpływ, a także zwiększać wilgotność gleby. Dzięki współpracy wszystkich zainteresowanych jednostek administracji, mieszkańców, rolników, jesteśmy w stanie w pełni wykorzystać systemy melioracyjne. Dzięki temu możemy skutecznie przeciwdziałać skutkom suszy. Razem powiedzmy STOP SUSZY, START RETENCJĘ! [dźwięki otoczenia cichną – koniec nagrania]